Hamaika zio dago 29ko greba egiteko. Larrienak, dudarik gabe, gizarte- eta ekonomia-arloan daude. Hala ere, norbaitek esan zuen bezala, ekonomiak dena bustitzen du, batez ere kultura. Ahatz ditzagun zio nagusi horiek, ahal bada, eta azter dezagun krisiak eta, batez ere, ekonomia-politikak egiten diona (gure)kulturari.
Ez gara herri kultua, Estatua gero eta gutxiago, beraz, guretzat kulturan oinarrizkoak dira estatuak, administrazioak edo dena dela. Beraiek erakusten digute zer egin behar dugun, kulturari dagokionez, guk nahi ez arren. Horregatik, askotan, antzokiak erdi hutsik daude; horregatik, liburu-aurkezpena borobil batean egiten dira; eta, horregatik, argitaletxe gehienek administrazio guztietako pasilloak ondo ezagutzen dituzte. Gaitza horien truke (interbenzionismoa?) antzerkia bizi da, liburuak daude apaletan eta egileek, noizbehinka, bazkaltzen dute. Hemen daukagun kultura-egitura, baldin bada, ezin da mantendu administraziorik gabe. Hori gertatzen bada orokorrean, zer esan euskara gehitzen badugu!. Hizkuntza minorizatu baterako hezkuntzak, zaintzak, bultzadak, bermeak… bizirauteko muga markatzen dute. Bere atzean, nahita nahi ez, estatua dago, bere hamaika eratan (elkarte xumeak, udalak, aldundiak, Jaurlaritza, Madril eta Brusela).
Musikariek, antzezleek, ondarearekin lan egiten dutenek, egileek, argitaletxeek, egunkariek, guztiok daramate bi urte gutxienez jota, lanik gabe edo oso murriztuta. Diru-iturriak moztu dizkie administrazioek (udalak, diputazioak, Jaurlaritza…). Kultura mozten den lehen arloa da, azken finean, zertarako balio du kulturak?. Hori gutxi balitz, aitzaki perfektua da. Hiritarrek, gehienei kultura bost axola, ondo ulertzen dute kulturako aurrekontuen murrizketa, gutxi kontsumitzen baitute, esfortzurik gabe eta balorazio eskasarekin. Beraz, LTD telebista inbertsio bat behar bada ETB Nafarroan ikusteko, nola ordaindu krisian bagaude? Tokiko euskarako irratia mututzen bada lau € ez izateagatik, Zer egin? eskaria ez badago… “Besteen “ eskuetan dagoen ekimen hau, nola ordaindu krisi honekin? Zerrenda amaiezina izanez, astero entzuten dugu gure inguruko egitasmo bat bertan behera dagoela administrazioak kasurik ez egiteagatik. Normala, krisian gaudenez…
Beste testuinguru batean, eredu liberala onuraren batzuk izan litezke, eta har litezken, baina gure testuinguruan liberalismoak gure kultura hilko du, gu hilko gaitu. Zer da gure inguruan, diruari dagokionez, errentagarria? Guggenheim, eta, hala eta guztiz ere, instituzioek ordaintzen dute (liberalak bai, baina ez beti).
Daukagun eredua ez da onena, arazo asko du, eta aldaketa sakonak behar ditu, baina aldaketa horiek kultura barrutik egin behar dira, edo, gutxienez, planteatu behar dira, ez bankutik, ez enpresari-elkartetik, eta ez (neo)liberalismotik.
Horregatik guztietatik, 29ko greba ez dugu egingo lan-erreformaren kontra bakarrik, jarri nahi diguten ereduren kontra baizik; (gure) kulturaren, (gure) herriaren eta gure kontrako eredua inposatu nahi baitigute.